Veel belangrijke onderdelen van ons leven zijn alleen toegankelijk met een wachtwoord. Denk aan je e-mail, telefoon, cloudopslag, sociale media, abonnementen en online financiële accounts.
Wanneer je overlijdt, kunnen nabestaanden deze accounts nodig hebben om belangrijke informatie te vinden, abonnementen stop te zetten of persoonlijke bestanden veilig te stellen. Toch is het meestal geen goed idee om al je wachtwoorden simpelweg op een briefje te schrijven of rechtstreeks naar iemand te sturen.
Hoe zorg je ervoor dat je nabestaanden toegang kunnen krijgen tot wat nodig is, zonder je digitale veiligheid tijdens je leven in gevaar te brengen?
Waarom toegang tot accounts belangrijk kan zijn
Nabestaanden hebben niet altijd toegang tot jouw accounts nodig. In sommige gevallen is het zelfs beter om een account via de officiële procedure van een platform te laten sluiten.
Toch zijn er situaties waarin toegang of aanvullende informatie belangrijk kan zijn. Bijvoorbeeld voor:
- Het vinden van belangrijke documenten.
- Het bekijken en bewaren van foto’s en video’s.
- Het stopzetten van betaalde abonnementen.
- Het beheren of verwijderen van sociale media.
- Het achterhalen van lopende contracten en diensten.
- Het openen van een telefoon, computer of externe harde schijf.
- Het vinden van contactgegevens of persoonlijke instructies.
Zonder voorbereiding moeten nabestaanden zelf uitzoeken welke accounts je had en hoe ze daar toegang toe kunnen krijgen. Dat kan veel tijd kosten en voor extra onzekerheid zorgen.
Deel niet zomaar al je wachtwoorden
Het lijkt misschien eenvoudig om een document te maken met daarin alle gebruikersnamen en wachtwoorden. Toch brengt dit risico’s met zich mee.
Wanneer iemand tijdens je leven toegang heeft tot dit document, kan diegene in principe direct bij al je accounts. Het document kan daarnaast worden gevonden bij een datalek, via een gehackt e-mailaccount of op een onbeveiligd apparaat.
Wachtwoorden veranderen bovendien regelmatig. Een lijst die je vandaag maakt, kan over een paar maanden alweer verouderd zijn.
Het is daarom verstandiger om niet alleen na te denken over welke wachtwoorden je achterlaat, maar vooral over hoe de toegang veilig wordt geregeld.
Gebruik bij voorkeur een wachtwoordmanager
Een wachtwoordmanager is een beveiligde digitale kluis waarin je wachtwoorden kunt bewaren. Je hoeft daardoor meestal maar één hoofdwachtwoord te onthouden.
Sommige wachtwoordmanagers bieden mogelijkheden waarmee een vertrouwd persoon na een wachttijd of controleprocedure toegang kan aanvragen. Dit wordt vaak noodtoegang of emergency access genoemd.
Het voordeel is dat je wachtwoorden niet verspreid staan over losse documenten, notities en e-mails. Wanneer je een wachtwoord aanpast, wordt de informatie in de wachtwoordmanager direct bijgewerkt.
Controleer bij het kiezen van een wachtwoordmanager onder andere:
- Of de aanbieder noodtoegang ondersteunt.
- Hoe de identiteit van de contactpersoon wordt gecontroleerd.
- Of je zelf een wachttijd kunt instellen.
- Of je een toegangsverzoek tijdens je leven kunt weigeren.
- Welke informatie de contactpersoon uiteindelijk kan bekijken.
Niet iedere wachtwoordmanager werkt op dezelfde manier. Bekijk daarom vooraf hoe de noodprocedure precies is ingericht.
Bewaar het hoofdwachtwoord niet in dezelfde digitale kluis
Een wachtwoordmanager werkt alleen wanneer je nabestaanden uiteindelijk weten hoe zij toegang kunnen aanvragen of waar het hoofdwachtwoord te vinden is.
Bewaar het hoofdwachtwoord niet in een onbeveiligde notitie op je telefoon en stuur het niet via e-mail of een chatbericht. Daarmee verdwijnt een groot deel van de beveiliging.
Je kunt bijvoorbeeld een verzegelde instructie bewaren:
- In een fysieke kluis.
- Bij je belangrijke papieren.
- Bij een notaris.
- Op een andere beveiligde plaats die alleen wanneer dat nodig is wordt geopend.
In deze instructie hoeft niet je volledige wachtwoordlijst te staan. Je kunt ook alleen uitleggen welke wachtwoordmanager je gebruikt, wie toegang mag krijgen en waar aanvullende gegevens te vinden zijn.
Maak onderscheid tussen verschillende accounts
Niet ieder account is even belangrijk. Het helpt om je accounts in verschillende categorieën te verdelen.
Belangrijke accounts
Dit zijn accounts die toegang geven tot andere diensten of belangrijke persoonlijke informatie, zoals:
- Je primaire e-mailadres.
- Je wachtwoordmanager.
- Je Apple-, Google- of Microsoft-account.
- Je telefoon en computer.
- Je cloudopslag.
- Je DigiD en andere overheidsdiensten.
Voor sommige van deze accounts gelden bijzondere regels. Een DigiD is bijvoorbeeld persoonlijk en mag niet zomaar door iemand anders worden gebruikt. Nabestaanden moeten hiervoor de officiële procedures volgen.
Financiële accounts
Denk hierbij aan:
- Bankrekeningen.
- Beleggingsaccounts.
- Online betaaldiensten.
- Webshops met opgeslagen betaalgegevens.
- Cryptowallets en cryptobeurzen.
Laat nabestaanden bij reguliere banken en financiële instellingen zoveel mogelijk gebruikmaken van de officiële nabestaandenprocedure. Deel niet zomaar bankcodes, pincodes of andere persoonlijke beveiligingscodes.
Bij cryptovaluta kan de situatie anders zijn. Zonder de juiste herstelzin of private keys kan toegang permanent verloren gaan. Deze gegevens moeten daarom zeer zorgvuldig en bij voorkeur offline worden bewaard.
Sociale media en persoonlijke accounts
Voor sociale media kun je vaak vooraf instellen wat er met je account moet gebeuren. Sommige platforms bieden bijvoorbeeld een herdenkingsstatus, inactiviteitsbeheer of de mogelijkheid om een contactpersoon aan te wijzen.
Bedenk per account of je wilt dat het:
- Wordt verwijderd.
- Wordt bewaard.
- Een herdenkingsstatus krijgt.
- Wordt beheerd door een aangewezen persoon.
- Eerst wordt gedownload of geëxporteerd.
Abonnementen en praktische diensten
Voor het stopzetten van abonnementen is het volledige wachtwoord vaak niet nodig. Een overzicht met de naam van de dienst, het gebruikte e-mailadres en de betaalmethode kan al voldoende zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Streamingdiensten.
- Softwareabonnementen.
- Cloudopslag.
- Domeinnamen en webhosting.
- Telefoon- en internetabonnementen.
- Online kranten en tijdschriften.
- Maandelijkse donaties.
- Bezorgdiensten en lidmaatschappen.
Vergeet tweestapsverificatie niet
Steeds meer accounts gebruiken tweestapsverificatie. Naast een wachtwoord is dan een extra code nodig, bijvoorbeeld via een authenticator-app, sms of fysieke beveiligingssleutel.
Zelfs wanneer nabestaanden je wachtwoord hebben, kunnen zij daardoor alsnog worden buitengesloten.
Controleer daarom:
- Op welk apparaat je authenticator-app staat.
- Of je herstelcodes hebt opgeslagen.
- Waar fysieke beveiligingssleutels liggen.
- Welk telefoonnummer voor verificatie wordt gebruikt.
- Of een herstelcontact of andere herstelmethode is ingesteld.
Herstelcodes kun je het beste offline en op een beveiligde plaats bewaren. Zet ze niet onbeveiligd in hetzelfde account waarvoor ze bedoeld zijn.
Zorg dat apparaten toegankelijk zijn
Veel belangrijke informatie staat niet alleen in online accounts, maar ook lokaal op je telefoon, laptop, tablet of externe harde schijf.
Maak daarom een overzicht van:
- De apparaten die je gebruikt.
- Waar deze apparaten liggen.
- Welke apparaten versleuteld zijn.
- Waar toegangsinstructies te vinden zijn.
- Welke bestanden belangrijk zijn om te bewaren.
- Welke apparaten volledig mogen worden gewist.
Een toegangscode tot je telefoon kan belangrijk zijn, maar geeft mogelijk ook toegang tot persoonlijke gesprekken, foto’s en bestanden. Denk daarom goed na over wie je deze toegang toevertrouwt.
Schrijf instructies, niet alleen wachtwoorden
Een nabestaande heeft weinig aan een lange lijst met inloggegevens zonder uitleg.
Schrijf per belangrijk account kort op:
- Wat het account is.
- Waarvoor je het gebruikt.
- Wat ermee moet gebeuren.
- Wie toegang mag krijgen.
- Of gegevens eerst moeten worden gedownload.
- Of het account daarna mag worden verwijderd.
- Welke officiële procedure gevolgd moet worden.
Bijvoorbeeld:
Mijn Google-account bevat mijn persoonlijke foto’s en documenten. Mijn partner mag de foto’s downloaden. Daarna mag het account via de officiële nabestaandenprocedure worden gesloten.
Dit is duidelijker dan alleen een e-mailadres en wachtwoord achterlaten.
Kies een vertrouwd contactpersoon
Wijs één of meerdere personen aan die weten dat je een digitale nalatenschap hebt voorbereid. Denk daarbij niet alleen aan wie je vertrouwt, maar ook aan wat deze persoon later nodig heeft om jouw wensen goed uit te voeren. Lees meer over wat families nodig hebben van een digitale nalatenschapstool.
Deze persoon hoeft tijdens je leven niet direct toegang te hebben tot al je accounts. Het is vooral belangrijk dat diegene weet:
- Dat er instructies bestaan.
- Waar deze instructies worden bewaard.
- Welke wachtwoordmanager je gebruikt.
- Welke accounts prioriteit hebben.
- Wie er nog meer betrokken moet worden.
- Wat jouw wensen zijn.
Kies iemand die je vertrouwt en die voldoende digitaal vaardig is om de instructies goed te volgen.
Houd je overzicht actueel
Een overzicht van accounts en toegangsinstructies is alleen nuttig wanneer het actueel blijft.
Controleer bijvoorbeeld één of twee keer per jaar:
- Of alle belangrijke accounts nog bestaan.
- Of je contactpersonen nog kloppen.
- Of je wachtwoordmanager nog toegankelijk is.
- Of herstelcodes nog geldig zijn.
- Of apparaten of telefoonnummers zijn veranderd.
- Of nieuwe abonnementen zijn toegevoegd.
- Of je wensen nog hetzelfde zijn.
Wanneer je een wachtwoordmanager gebruikt, hoef je niet iedere keer alle wachtwoorden handmatig te controleren. Wel is het verstandig om te controleren of de toegangsinstructies nog correct zijn.
Wat moet je juist niet doen?
Vermijd in ieder geval de volgende situaties:
- Alle wachtwoorden opslaan in een onbeveiligd Word- of tekstbestand.
- Wachtwoorden naar jezelf of iemand anders e-mailen.
- Bankcodes of pincodes delen.
- Het hoofdwachtwoord van je wachtwoordmanager in dezelfde digitale kluis opslaan.
- Herstelcodes alleen op je telefoon bewaren.
- Eén persoon tijdens je leven volledige toegang tot al je accounts geven zonder dat dit nodig is.
- Jarenlang niets meer aan je overzicht aanpassen.
Veilig voorbereiden betekent dat je een balans zoekt tussen toegankelijkheid voor je nabestaanden en bescherming tijdens je leven.
Wachtwoorden opnemen in je digitale nalatenschap checklist
Je hoeft je wachtwoorden niet rechtstreeks in MemoryVault te bewaren om ze onderdeel te maken van je digitale nalatenschap.
In de ingebouwde digitale nalatenschap checklist van MemoryVault kun je vastleggen:
- Welke belangrijke accounts je hebt.
- Welke wachtwoordmanager je gebruikt.
- Waar veilige toegangsinstructies liggen.
- Wie je vertrouwde contactpersoon is.
- Welke apparaten en herstelmethodes bestaan.
- Wat er met accounts moet gebeuren.
- Welke onderdelen je nog moet regelen.
Zo creëer je overzicht zonder gevoelige wachtwoorden onnodig op verschillende plaatsen op te slaan.
Open je checklist in MemoryVault
Werk de checklist stap voor stap af, bewaar je voortgang en zie direct welke onderdelen van je digitale nalatenschap je nog moet regelen.
Begin met de belangrijkste toegang
Je hoeft niet direct ieder online account vast te leggen. Begin met de accounts die toegang geven tot andere onderdelen van je digitale leven:
- Je primaire e-mailadres.
- Je telefoon en computer.
- Je wachtwoordmanager.
- Je cloudopslag.
- Financiële en administratieve accounts.
- Sociale media.
- Abonnementen en overige diensten.
Door deze informatie stap voor stap vast te leggen, maak je het voor nabestaanden later een stuk eenvoudiger.
Een veilige digitale nalatenschap draait niet om het onbeperkt delen van wachtwoorden. Het draait om duidelijke instructies, beveiligde toegang en bewust kiezen wie wat mag bekijken.